GARÎBÎ, Huşal

(d.?/?-ö.?/19. yy.)

divan şairi

 

19. yüzyılın başlarında Kaşgar’da doğduğu tahmin edilmektedir. Kaşgar Medresesi’nde dönemin ünlü müderrislerinden matematik, astronomi, tıp, mantık, edebiyat ve felsefe derslerinin yanı sıra İslam dinine ait dersler aldı. 1242-1243/1827 yılında Kaşgar’da gerçekleşen Cahangir Hoca Ayaklanması nedeniyle Hocası Mevlevi Hoca Muhemmed Ahun ile birlikte Kokant’a kaçtı (Osman vd. 2005: 498; İmincan 1996: 250). Vefat tarihi bilinmemektedir.

Özbekistan (Fergana)’da uzun yıllar sürgün hayatı yaşayan şair, şiirlerini burada kaleme aldı. Bilinen tek eseri Külliyât-ı Garîbî'dir. 1261/1845 yılında yazılan bu eserde 271 gazel, 53 mesnevi, 37 rubai, 14 muhammes, 14 sakiname, 3 müstezad, 31 kıt’a yer alır. Toplam 424 şiirin yer aldığı eserin bir nüshası Özbekistan Fenler Akademisi’nde, bir nüshası da Encan oblastında Zahiridin Muhemmed Babur Kütüphanesi Nadir Kitaplar kısmında bulunmaktadır (Utuk vd. 2006: 28-29; İmincan 1996: 251). Şiirlerinin büyük bir kısmında vatanına duyduğu özlemi dile getirir.

Kaynakça

Ehmidi, İmincan (1996). Uyğur Edebiyati Tarihidiki Namayandeler. Ürümçi: Şincan Halk Neşriyatı.

Osman, Ğayretcan, O. İsmail, T. Savut (hzl.) (2005). Uyğurlarnin Kedimki Edebiyati 2. Ürümçi: Şincan Maarip Neşriyatı. 

Utuk, İmincan Ehmidi, M. Mirziehmet, H. Abdusalam, Ş. Elahun, M. Muhemmet (2006). Uyğur Edebiyatı Tarihi 3. Pekin: Milletler Neşriyatı.

DOÇ. DR. ADEM ÖGER
Madde Yazım Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi:

Eserlerinden Örnekler


Gazel

Körgüzüp yüz körmedim bir mihr-i cânândin vefâ

Ne deyin cânânni uşbu körmedim cândin vefâ

 

Turfedur kilma vefâ ümmîd bes deyr ehlidin

Kimge kilğay mihr körgey kim kişi andin vefâ

 

Ekil cân aldi vefâliğ râhi bir metlubğe

Körmegey râh-i telebde nefs-i şeytândin vefâ

 

Bolmiş ol şâm-i ecel umrun küni olturğusi

Bolmağay kim uşbu vekitde mihr-i tâbândin vefâ

 

Ömrüm ötti ehd-i vesl ümmîd eylep bilmedim

Endi bildim bolmas erken ehd-i yalğandin vefâ

 

Ah kim ötti bu ömrüm küllisi ğeflet bile

Tapmadim âgâhliğimde cüzvi kilğandin vefâ

 

Sâlik erse kevliğe kilğay emel yok erse kim

Saz yenliğ yok irür kilğan cefâ andin vefâ

 

Sâkiyâ tutğil ğenimet devr-i ehlin nege kim

Devrin olğaydur sana yenliğ ki devrândin vefâ

 

Hecridin özge Garîbî tapmadi efğândin

Bülbül andağ körmedi güldin gülistândin vefâ

Osman, Ğayretcan, O. İsmail, T. Savut (hzl.) (2005). Uyğurlarnin Kedimki Edebiyati 2. Ürümçi: Şincan Maarip Neşriyatı. 499).

 

Resim ve Minyatür Bulunmamaktadır.

Bestelenmiş Eser Bulunmamaktadır.

Seslendirilmiş Eser Bulunmamaktadır.