ŞEYDÂ

(d.?/?-ö.988/1580)

divan şairi

 

Doğum tarihi bilinmeyen şairin, doğum yeri konusunda da kaynaklar farklı bilgiler verir. Âşık Çelebi, ailesinin Manisalı olduğunu, kendisinin doğumunun İstanbul olduğunu belirtir. Kınalızâde Hasan Çelebi ve Riyâzî, Kastamonulu  olduğunu ifade ederken; Ahdî Rumelili  olduğunu belirtir. Ahdî, dilber sevdasıyla kendinden geçip danişment olmaya karar verdiğini ancak bundan da bir netice elde edemeyip Karaman Pazarı’nda kıssahânlık ve şeyyâdlık edip günlüğünü çıkarmaya çalışırken İstanbul’a gelen Âşık Çelebi ile tanıştığını söyler. Âşık Çelebi Üsküp kadılığına gönderilince onunla birlikte şair Şeydâ da gitmiştir. Zeki, ilme meraklı ve yetenekli olan Şeydâ'nın, hat sanatının birçok çeşidinde mahareti varmış. Âşık Çelebi; ta’lîk, nesih, rik’a, gubârî, divânî ve sülüsteki yeteneğinin yanı sıra tezhip ve cedvelkeşlikte de aynı şekilde başarılı olduğunu aktarır. Eğitim hayatı hakkında bilinenler onun Müftü Şeyhî Efendi’den mülazım olduğudur. Âşık Çelebi, yirmi yıla yakın tanışıklıklarında on beş yıl birlikte iyi ve kötü günde hep beraber olduklarını anlatır. Derviş meşrepli, güzel ahlaklı olan Şeydâ, sohbet ve ilim meclislerine devam eden biridir Kaynaklar Şeydâ'nın şiirle meşgul olduğunu belirtirse de herhangi bir eserinin varlığından söz etmezler.

Kaynakça

Kayabaşı, Bekir (1996). Kafzade Faizî'nin Zübdetü’l-Eşârı. Doktora Tezi. İnönü Üniversitesi. Malatya. 366.

Kılıç, Filiz (1994). Meşâirü'ş-Şuara, İnceleme-Tenkitli Metin. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Doktora Tezi. Ankara. 822-825.

Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i Osmânî. hzl. Akbayar, Nuri- Kahraman, Seyit Ali C. 5. İstanbul: Tarih Vakfı Yay. 1596.

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Kültür Bakanlığı Kütüphaneler Genel Müdürlüğü. Ankara. 283b.

Riyâzî, Riyazü'ş-Şuarâ. Milli Kütüphane 06 Mil Yz A 8807. 72b-73a.

Solmaz, Süleyman (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yayını. 376-377.

Sungurhan, Aysun. Kınalızâde Hasan Çelebi-Tezkiretü’ş-Şuarâ. ekitap.kulturturizm.gov.tr.

(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219122/h/tsmetina.pdf) 443.

Sungurhan, Aysun. Beyanî-Tezkiretü’ş-Şuarâ. ekitap.kulturturizm.gov.tr. 89.

(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215418/h/metin.pdf) 102.

Şemseddin Sami (1311). Kâmusu’l-A’lâm, C.4. Mihrân Matbaası. 2895.

Tuman, Nail (2001). “Şeydâ”. Tuhfe-i Nâilî. C. II. hzl. Kurnaz, Cemal-Tatçı, Mustafa. Ankara: Bizim Büro Yayınları. 523.

Türk Dünyası Ortak Edebiyatı. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (2007). C. 8. Ankara. AKM Yayını. 99.

DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL TUĞLUK
Madde Yazım Tarihi: 05.01.2014
Güncelleme Tarihi:

Eserlerinden Örnekler


 Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilâtün Fâ’ilün

 

1 Çekmedense her nefes âh u enînün minnetin

 Yâre teslîm it çeküp cân-ı hazînün minnetin

 

2 Sâkiyâ câm-ı lebünden şöyle mest it cânı kim

 Bir dahı çekdürme akl-ı dûrbînün minnetin

 

3 Geh müselles geh arak zehrin yudup gam çekme çek

 Câm-ı ışk iç çekme sûfî her denînün minnetin

 

4 Bend idüp Şeydâ-yı zârı kâkülün zencîrine

 Sal benüm boynuma zülf-i anberinün minnetin

 

Kılıç, Filiz (1994). Meşâirü'ş-Şuara, İnceleme-Tenkitli Metin. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Doktora Tezi. Ankara. 823-824.

 

Resim ve Minyatür Bulunmamaktadır.

Bestelenmiş Eser Bulunmamaktadır.

Seslendirilmiş Eser Bulunmamaktadır.