Madde Yazım Kuralları

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Başlangıçtan 20. Yüzyıla) başlıklı proje için oluşturulacak veritabanında, maddelerin yazımında aşağıdaki ilkelere uyulacaktır:

 

1. Maddelerin Yazımı

1.1. Madde Başları

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, modern biyografi yöntemlerine göre, belirlenen Yazım Kuralları esas alınarak  hazırlanacaktır. Öncelikle madde başı olarak yer alacak isimler belirlenerek, konuyla ilgili çalışmaları olan araştırmacılara teklif götürülecektir.   Dönemin önemli şair ve yazarlarıyla ilgili maddelerde, proje grubu tarafından konuyla ilgili minyatürler ve yazma eser örneklerine  yer verilecektir.

Madde başlarında, şair ve yazarın yaygın olarak bilinen mahlası yoksa ismi esas alınacak, bunun dışındaki ismi, lakabı gibi  bilgiler virgülden sonra  verilecektir. Zihnî, Bayburtlu gibi. Şairler, Kadîm, Abdâl vb. yaygın lakaplarıyla anıldığı takdirde tanındıkları isimleriyle yazılacaktır. Pîr Sultan Abdal, Abdal Veli, Nedîm-i Kadîm, Esrar Dede, Şeyh Galib vb. Madde başı olan   şair ve yazarın ismi,  aşağıdaki şekilde koyu, büyük harflerle, altında  parantez içinde doğum ve ölüm tarihleri hicrî ve miladi olarak, onun altında da küçük, kalın harflerle alanıyla ilgili niteleyici bir ifade   yazılacaktır: divan şairi, nasihatname yazarı, âşık, tekke şairi vb.    Doğum ve ölüm tarihleri bilinmediği takdirde soru işaretiyle gösterilecektir. (d.? - ö.?) gibi.

 NEDÎM, Ahmed

(d.1092/1681-ö.1143/1730)

divan şairi

 1.2. Maddelerin Uzunluğu

Madde başlıklarına esas olacak isimler,  editörler tarafından   kendi içinde  kategorilere ayrılarak  her ismin edebiyat tarihindeki konumu ölçüsünde  çalışmada yer alması sağlanacak, her maddeyle ilgili kelime sayısı editörler tarafından yazarlara bildirilecektir.  Kelime sayısında, madde yazarının önerisi üzerine  gerekli değişiklikler yapılabilecek, makul ölçüyü (% 20) aşmayacak ölçüde fazlalık ve eksiklik kabul edilecektir. Devrinin üslup sahibi, üstat şair ve yazarları için kelime sayısında bir sınırlandırma yapılmayacak; bazı şair ve yazarlarla ilgili maddelerin uzunluğu  ise kaynaklardaki bilgilerle sınırlı olacaktır.

1.3. Maddelerin İçeriği

Bir şair ve yazara ait madde, sırasıyla hayatı, eserleri, edebî kişiliği bölümlerinden oluşacak ve ara başlık kullanılmayacaktır. Maddenin sonunda ise Kaynakça, Anahtar Kelimeler,  Eserlerinden Örnekler, Ek Bilgiler/Belgeler bölümleri yer alacaktır.  Maddeler, Ubuntu veya Times New Roman, 11 punto, tek satır aralığı ve 6 nk paragraf aralığıyla yazılacak,     Kaynakça kısmında ise  10 punto tercih edilecektir.

a) Hayatı, Eserleri ve Edebî Şahsiyeti

Şair ve yazarın hayatı verilirken, sırasıyla, ismi, mahlası, doğum yeri, doğum yılı, ailesi, eğitimi, hamileri, meslek hayatı ve ölümü üzerinde durulacaktır. Eserlerinde ise, ağırlıklı olarak yazarın edebî eserleri üzerinde durulacak, diğer eserlerinden kısaca bahsedilecektir. Edebî eserlerin değerlendirmesinde, ana çizgileriyle içeriği, yazılış amacı, dili, üslubu, özgünlüğü üzerinde durularak  önemli nüshalarına temas edilecek; edebî şahsiyetinde ise, şair ve yazarın öne çıkan özellikleri, eserlerinin değeri, edebiyat hayatındaki yeri, etkilendiği ve etkilediği isimler üzerinde durulacaktır. Maddelerin yazımında, projenin hitap ettiği geniş kitle göz önüne alınarak anlaşılır bir dil kullanılacak, birincil kaynaklardan alıntılarda aynen aktarma yerine anlam olarak aktarma tercih edilecektir. Açıklama gerektiren kavram ve terimler editörler tarafından belirlenecek, daha sonra   karşılıkları hazırlanarak sisteme girilecektir. Okuyucular, bu tür kavram ve terimlerin üstüne tıkladıkları takdirde anlamlarını  kutucuklar içinde görebilecektir. 

b) Kaynakça

Kaynakça  alfabetik olarak sıralanacaktır.   “Kaynakça” kısmında, seçici davranılacak, şair ve yazar hakkında kapsamlı bilgi veren, ilmî yayınlar verilecektir. Osmanlı Dönemi’nde yazılmış,  şairler tezkireleri, çeşitli mevki sahiplerine göre hazırlanmış Şakayık vb. biyografik eserlerin neşirleri varsa göndermelerin bunlara yapılmasına özen gösterilecektir. Yazmaya gönderme yapıldığı takdirde, kütüphanenin ismi, yazma numarası ve yaprak numarası belirtilecektir.

c) Anahtar Kelimeler

Maddelerin sonunda, arama sistemine esas olacak anahtar kelimeler Türkçe ve İngilizce olarak verilecektir. Müderris, gazel, kaside, mesnevi gibi yabancı dilde karşılığı olmayan kelimeler Türkçede yazıldıkları şekilde girilecektir.

Anahtar kelimeler aşağıdaki sistemde sıralanacaktır:

İsmi (Madde başlığına esas olan ismi/mahlası)

Alanı (divan edebiyatı, âşık edebiyatı, tekke edebiyatı)

Yetiştiği Saha (Eski Uygur  Sahası, Karahanlı Sahası, Harezm-Kıpçak Sahası, Çağatay Sahası, Azerî Sahası, Anadolu-Osmanlı Sahası vb.)

Yaşadığı Yüzyıl

Doğum Tarihi (Hicri ve Miladi)

Doğum Yeri

Ölüm tarihi (Hicri ve Miladi)

Mesleği

Eserleri (Dîvân-ı Fuzûlî, Leylâ vü Mecnûn)

ç) Eserlerinden Örnekler

Bu kısımda, dönemin temsil edici, tanınmış  şair ve yazarlarına ait örnek metinlere yer verilecektir; örneklerin alındığı yerler muhakkak belirtilecektir.  Verilecek örnekler, madde yazarı tarafından belirlenecek ve bu editörlerce belirlenen miktarı geçmeyecektir. Örnek metinlerde, dönemin dil özellikleri dikkate alınacak, transkripsiyon  işaretlerine yer verilmeyecektir.

d) Ek Bilgiler/Belgeler

Bu kısımda, Proje Grubu tarafından divanşairlerinin  bestelenmiş veya seslendirilmiş  şiirlerinden örnekleri, âşık ve tekke edebiyatına mensup şairlerin kendi ses kayıtları ve  belgeselleri, şair ve yazarların resim ve minyatürleri gibi bilgi ve belgelere   yer verilecektir.

       2. Çeviriyazı
Maddelerin yazımında kişi, eser ve yer adlarındaki uzunluklar ile sadece kelime içi ve sonundaki  ‘ayın’ ve ‘hemze’ler gösterilecek, çeviriyazı işaretlerine yer verilmeyecektir: Nef’î, İlmî, Me’âlî, Refî’
Şeyhülislâm Yahyâ, Fuzûlî, Sicill-i Osmânî, Dîvân. Asıllarında hemze veya ayın harfi bulunan Nevâ’î, Atây’î gibi isimlerde ise, dilimizdeki yaygın kullanımı (Nevâyî, Atâyî) esas alınacaktır.

 Uzunluklar ve inceltmeler aynı işaretle gösterilecektir: hikâye, Gâlib

Aidiyet eklerinde, örnek metinler ve eser adları dışında Türkçedeki yaygın kullanılışı esas alınacaktır: bahariye, fahriye, methiye vb.

 3. Şahıs Adları

Kişi adlarında dönemindeki yazılış esas alınacaktır. Arapça tamlama içeren şahıs adlarında harf-i tarif gösterilmeyecektir:  Edîp yerine Edîb, Ahmet yerine Ahmed, Abd al-Rahmân veya Abdu’r-rahmân yerine Abdurrahmân

“Dîn”ile yapılan birleşik isimlerde “d” korunacak,  Türkçede de kullanılanlarda Türkçe söyleyiş esas alınacaktır:  Örnek: Celâlüddîn değil Celâleddîn

Türkçeye giren Arapça, Farsça kelime ve hecelerin sonunda bulunan b, c, d seslerinde, asıllarına bağlı kalınacaktır: Çeng-nâme, Mehmed

“İbn”, kendisinden sonraki kelimeye bitiştirilmediği zaman “İbn” şeklinde yazılacaktır:  İbn Arabî, İbn Sînâ. Bitiştirildiği takdirde ise,  İbnü’l-Emîn,  İbnü’l-Arabî, İbnü’r-Rûmî  şeklinde  okunacaktır.

 “Abd” ile başlayan birleşik isimler, Abdullah ve Abdurrahman hariç, “ü” ile yazılacaktır: Abdülkerîm,  Abdürrahim

“Ebû” kendisinden sonraki kelimeye bitiştirilmemişse “û” ile (Ebû Süfyân), bitiştirilmiş ise “u” (Ebu’l-Fazl, Ebu’s-Suûd)  ile yazılacaktır.

 4. Yer Adları

Yer adlarının yazılışında Türk telaffuzu esas alınacaktır. İki kelimeden meydana gelen yer adları bitişik yazılacaktır: Eyüpsultan,   Kocamustafapaşa

 5.Tarihler

Tarihlerde, önce Hicri, ayırma işaretinin ardından Hicrî tarihe tekabül eden Miladi tarih verilecektir:  ... 1079/1668’de…

 6. Eser Adları

Arap harfleriyle yazılmış eserlerin adlarında, uzunluklar ile kelime içinde bulunan ‘ayın’ ve ‘hemze’ler gösterilecektir:  Dîvân, Tercüme-i Menâkıb-ı Mevlânâ, Şakâyıku'n-Nu‘mâniyye

Türkçe kitap, dergi, makale adlarındaki kelimelerin ilk harfleri büyük yazılacaktır:  Türkiyat MecmuasıKâmûsu’l-A’lâm,  Gülzâr-ı Savâb, Burhân-ı Kâtı’

 7. Sayılar

Yüzyılların hepsi rakamla, sıra sayıları yazıyla gösterilecektir.

18. yüzyıl, ikinci kitabı

 8. Kaynak Gösterme

8.1. Göndermeler

Proje, ansiklopedi maddesi yöntemine göre hazırlanacak, maddelerde  spesifik gönderme ve doğrudan alıntılar metin içinde aşağıdaki şekilde gösterilecek,   konuyla ilgili kaynaklar Kaynakça kısmında verilecek, dipnot kullanılmayacaktır.  

 (Köprülü 1944: 15), (Gökyay vd. 2002: 16), (Köprülü 1944: 15; Canım 2000: 85)

Metin içinde, gönderme yapılan yazarın adı verildiğinde sadece yayın tarihi ve sayfa numarası yazılacaktır: Kaplan (1976: 35) eserinde….

İkinci kaynaktan yapılan alıntılarda asıl kaynak da belirtilecektir:

Atay (1936: 76) … (Çetin 1982’den) veya  (Atay 1936’dan  aktaran Çetin 1982: 76)

8.2. Kitaplar

Telif kitaplar: Yazarın Soyadı, Adı (Tarih). Eser Adı. Yayın Yeri: Yayınevi.

İsen, Mustafa (2012). Tezkireden Biyografiye. İstanbul: Kapı Yay.

Divan, tezkire, mesnevi vb. eserlerin yayımları da aynı şekilde gösterilecektir:

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latifî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nüzemâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Akyüz, Kenan, S. Beken, S. Yüksel, M. Cunbur (1958). Fuzulî Türkçe Dîvân. Ankara: İş Bankası Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi Meşâ’irü’ş-Şu’arâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Hazırlanan ve çevrilen kitaplar: Yazarın Soyadı, Adı (Tarih). Eser Adı. hzl./çev.Yayın Yeri: Yayınevi.

Wellek, R ve A. Warren (2009). Yazın Kuramı.  çev. Y. Salman ve S. Karatay. İstanbul: Çağlayan Yay.

Yayına hazırlayan, hazırlayan veya editörü olan bir kitapta yayımlanmış makaleler:   Yazarın Soyadı, Adı (Tarih). “Makalenin Başlığı”. Eser Adı. yay. hzl./ hzl./ed. Yayın Yeri: Yayınevi. Sayfa aralığı.

Togan, İsenbike (2012). “Bugünü Anlamak İçin Orta Asya Tarihine Bir Bakış”. Bağımsızlıklarının Yirminci Yılında Orta Asya Cumhuriyetleri Türk Dilli Halklar – Türkiye İle İlişkiler I. Kitap. ed. Ayşegül Aydıngün ve Çiğdem Balım. Ankara: AKM Yay. 19-50.

Türk Edebiyatı Tarihi (2006). 4 C. ed. Talât S. Halman vd. Ankara: KTB Yay.

Ansiklopedi maddeleri: Yazarın Soyadı, Adı (Tarih). “Maddenin Başlığı”. Ansiklopedinin Adı. Cilt no. Yayın Yeri: Yayınevi. Sayfa aralığı.

İpekten, Haluk (1991). “Azmî-zâde Mustafa Hâletî”. İslâm Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 348-349.

Dergide yayımlanmış makaleler: Yazarın Soyadı, Adı (Tarih). “Makalenin Başlığı”. Derginin Adı Cilt no (sayı no): Sayfa aralığı.

Ersoy, Ersen (2012). "XVI. Asır Şairi Azîzî'nin (ö. 1585) Bazı Gazelleri". Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 10 (1): 140-161.

Tezler: Yazarın Soyadı, Adı (Tarih).TezBaşlığı. Tez Tipi. Üniversitenin bulunduğu şehir: Üniversite adı.

Karakaya, Burcu (2012). Garîbî’nin Yûsuf u Züleyhâ'sı: İnceleme-Tenkitli Metin-Dizin. Yüksek Lisans Tezi. Kırşehir: Ahi Evran Üniversitesi.

Yazmalar: Yazar. Eser Adı. Kütüphane. Koleksiyon. Katalog numarası. yaprağı.

Âsım. Zeyl-i Zübdetü'l-Eş‘âr. Millet Kütüphanesi. A. Emirî Efendi. No. 1326. vr. 45a.

Web ortamında yayımlanmış dergiden ve web sitesinden yapılan alıntılar:

Budak, Ali (2009). "XVI. Yüzyıldan Sıradışı Bir Şair Portresi: Gedizli Hasbî". Turkish Studies= Türkoloji Araştırmaları: Prof. Dr. Meserret Diriöz Hatırasına 4 (2): 152-164. http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1513093045_7budakali.pdf [erişim tarihi: 30.11.2010]

Keser, Aşkın. “Meslek Seçimi ve Seçimi Etkileyen Faktörler”. www.yazimkilavuzu/isguc_org-is yasami portali.htm [erişim tarihi: 18.01.2007].

Genel Kısaltmalar

 

Madde yazımında, yazar ve eser adlarında kısaltmalara yer verilmeyecektir. “Genel Kısaltmalar”da ise aşağıdaki yazılışlar esas alınacaktır:

age. : Adı geçen eser

AKM : Atatürk Kültür Merkezi

agm. : Adı geçen makale

Ar. : Arapça

AÜ : Ankara Üniversitesi

AY. : Arapça yazmalar

b. : Bin, İbn

BA: Başbakanlık Arşivi

bk. : Bakınız

bl. : Bölüm

bs. : Basım, baskı, tab

C.: Cilt

çev.: Çeviren

d. : Doğumu

drl. : Derleyen, derleme.

DTCF : Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi

ed. : Editör

Ens. : Enstitü

Fas.: Fasikül

H.: Hicri

HAGEM/HAKAD: Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü

hzl.: Hazırlayan

HŞ: Hicrî-Şemsî

Hz. : Hazreti

KB : Kültür Bakanlığı

KTB : Kültür ve Turizm Bakanlığı

Ktp. : Kütüphane, kütüphanesi

M.: Miladi

MEB: Milli Eğitim Bakanlığı

MİFAD: Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi

MÖ : Milattan önce

MS : Milattan sonra

Mns. : Manuscript

Nu. : Numara

ö. : Ölümü, ölüm tarihi

s. : Sayfa

S.: Sayı

sad.: sadeleştiren

T. : Türkçe

TDK: Türk Dil Kurumu

TDV: Türkiye Diyanet Vakfı

TTK: Türk Tarih Kurumu

TY.: Türkçe yazmalar

vb.: Ve benzeri.

vd.: Ve diğerleri

vr. : Varak

y: Yıl

yt.: yazılış tarihi

yty.: yayın tarihi yok

yyy.: yayın yeri yok

yy.: Yüzyıl

Yay.: Yayınları

 

Örnek Maddeler

Prof. Dr. Dilaver DÜZGÜN, Zîhnî (Açıklamalı)
Prof. Dr. Osman HORATA, Nedîm-i Kadîm
Prof. Dr. Mustafa İSEN, Abdal Veli (Açıklamalı)
Prof. Dr. Mustafa İSEN, Ağa Dede (Açıklamalı)
Prof. Dr. Mustafa İSEN, Me'âlî (Açıklamalı)
Prof. Dr. Filiz KILIÇ, Âşık Çelebi
Prof. Dr. M. Öcal OĞUZ, Nâzi (Açıklamalı)
Prof. Dr. M. Öcal OĞUZ, Nûri (Açıklamalı)
Prof. Dr. Fatma S. KUTLAR OĞUZ, Sâmî